Waarom vieren we Dierendag op 4 oktober? Van internationale dierenbescherming tot een extra verwendag voor huisdieren

Maar achter deze jaarlijkse traditie schuilt een geschiedenis die inmiddels ruim honderd jaar teruggaat.

Dierendag, ook wel Werelddierendag genoemd, is namelijk niet ontstaan als een commerciële feestdag voor huisdieren, maar als een initiatief om wereldwijd aandacht te vragen voor dierenwelzijn en de bescherming van dieren.

Het idee voor Werelddierendag kwam van Heinrich Zimmermann, een Duitse journalist, schrijver en dierenbeschermer. Hij vond dat er meer aandacht moest komen voor de positie van dieren en de manier waarop mensen met hen omgaan.

Op 24 maart 1925 organiseerde hij in Berlijn de eerste viering van Werelddierendag. De bijeenkomst trok ruim vijfduizend bezoekers. Zimmermann had aanvankelijk 4 oktober als datum in gedachten, maar kon op die dag geen geschikte locatie vinden.

In 1929 werd de viering voor het eerst op 4 oktober gehouden. Tijdens een internationaal dierenbeschermingscongres in Florence werd deze datum in 1931 officieel erkend als internationale Werelddierendag.

De datum is niet willekeurig gekozen. Op 4 oktober wordt de feestdag van Franciscus van Assisi herdacht, een Italiaanse geestelijke die leefde van circa 1181 tot 1226.

Franciscus stond bekend om zijn bijzondere verbondenheid met de natuur en dieren. Volgens de overlevering beschouwde hij dieren als zijn broeders en zusters en zou hij zelfs met dieren hebben gesproken.

Hij wordt daarom gezien als de beschermheilige van dieren en het milieu. Zijn gedachtegoed vormt nog altijd de symbolische basis van Werelddierendag: respect en mededogen voor alle levende wezens.

Nederland sloot zich al vroeg aan bij het internationale initiatief. In 1930 werd hier voor het eerst op grote schaal Dierendag gevierd. Daarbij werd onder meer in Den Haag een grote optocht georganiseerd.

De Nederlandse Dierenbescherming gebruikte de dag om aandacht te vragen voor dierenmishandeling, verwaarlozing en de noodzaak van betere bescherming. Via kranten, voorlichtingscampagnes en bijeenkomsten werd het publiek aangespoord om bewuster met dieren om te gaan.

In de loop der jaren veranderde de invulling van Dierendag. Waar de nadruk aanvankelijk vooral lag op dierenbescherming en bewustwording, groeide de dag ook uit tot een moment waarop mensen hun eigen huisdieren extra in het zonnetje zetten.

Tegenwoordig associëren veel mensen Dierendag met het verwennen van hun huisdier. Toch is de oorspronkelijke boodschap nog altijd actueel.

Niet ieder dier heeft immers een warm thuis, voldoende verzorging of de ruimte om natuurlijk gedrag te vertonen. Ook dieren in opvangcentra, de landbouw en de natuur zijn afhankelijk van de keuzes die mensen maken.

Dierendag is daarmee ook een moment om stil te staan bij verantwoord huisdierenbezit. Denk aan voldoende beweging, goede voeding, medische zorg en aandacht voor het gedrag en de behoeften van een dier.

Een extra traktatie is natuurlijk leuk, maar aandacht en goede verzorging zijn het hele jaar door belangrijk.

Ruim honderd jaar na het eerste initiatief van Zimmermann is de gedachte achter Werelddierendag nog altijd dezelfde: dieren verdienen bescherming, respect en een goede behandeling.

Of dat nu een hond is die geniet van een lange wandeling, een kat die een rustig plekje zoekt of een konijn dat voldoende ruimte krijgt om te bewegen: op 4 oktober worden ze extra in het zonnetje gezet.

Maar misschien is de mooiste gedachte achter Dierendag wel dat dieren niet slechts één dag per jaar onze aandacht verdienen.

Want voor een dier dat afhankelijk is van mensen, zou het eigenlijk iedere dag Dierendag moeten zijn.